26/04/2017

Sửa đổi luật đất đai cần dựa trên những luận cứ khoa học nào?

Vũ Trọng Khải

Chuyên gia độc lập về Kinh tế Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

Người ta đã và ngày càng thấy rõ những khiếm khuyết của luật đất đai hiện hành. Những khiếm khuyết này chính là nguyên nhân pháp lý quan trọng nhất gây ra biết bao vấn đề kinh tế - xã hội, rất nhức nhối, bức xúc không chỉ ở nông thôn mà cả trên bình diện toàn xã hội. Do vậy, người ta đang thảo luận sôi nổi để tìm ra cách sửa đổi luật đất đai nhằm khắc phục cơ bản những khiếm khuyết của nó, mà trọng tâm là những quy định pháp lý đang chi phối đất nông nghiệp. Trong thảo luận, những ý kiến khác nhau, thậm chí trái chiều nhau là chuyện bình thường. Nhưng để việc thảo luận đạt kết quả mong muốn, trước hết chúng ta cần phải đồng thuận với nhau về những khái niệm khoa học, thuật ngữ chứa đựng những khái niệm khoa học này, đang chi phối tư duy, quan điểm của những người tham gia thảo luận về nội dung sửa đổi luật đất đai.

Xin có vài ý kiến góp phần hình thành luận cứ khoa học của việc sửa đổi luật đất đai hiện hành.

1. Trước tiên, cần đồng thuận với nhau là nội dung luật đất đai sửa đổi phải phù hợp với quy luật, cơ chế vận hành của nền kinh tế thị trường, tạo khung pháp lý chi phối sự vận động của đất đai nói chung, trước hết là đất nông nghiệp nói riêng, với tư cách là một nguồn lực quan trọng và to lớn nhất của nền kinh tế nói chung và kinh tế nông nghiệp nói riêng, nhằm mang lại hiệu quả cao nhất cả về kinh tế, xã hội về môi trường. Nền kinh tế thị trường dựa trên chế độ đa sở hữu về các nguồn lực kinh tế, trong đó có sỡ hữu đất đai, bao gồm sở hữu nhà nước, sở hữu của cộng đồng, sở hữu của tổ chức, của doanh nghiệp và sở hữu cá nhân, tư nhân. Trong đó, sở hữu cá nhân và tư nhân vừa là nguồn lực quan trọng nhất, vừa là động lực mạnh mẽ nhất, năng động nhất trong việc thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế đạt hiệu quả cao nhất.

Xói lở sông ở đồng bằng sông Cửu Long

Kính Hòa, phóng viên RFA

Một bến dò trên sông Mekong địa phận tỉnh Cần Thơ chụp tháng 12/2014. AFP photo

Trong hai ngày 22 và 23 tháng Tư có tất cả gần 20 căn nhà ven sông Vàm Nao bị đổ ụp xuống sông. Ông Lâm Quang Thi, Phó chủ tịch tỉnh An Giang nói với báo chí rằng nguyên nhân ban đầu có thể là do sông Vàm Nao là hợp lưu của hai dòng sông Tiền Giang và Hậu Giang, tạo nên dòng xoáy dưới đáy sông gây ra tai họa sụp đổ nhà cửa tại đây. Còn có nguyên nhân nào khác theo như giải thích vừa nêu của vị chủ phó chủ tịch tỉnh An Giang?

Hội chứng Stockholm ở nhà báo Việt Nam

FB Pham Doan Trang

Khi viết những lời này, tôi biết phần đông các bạn giận hoặc ghét tôi lắm, các bạn phóng viên nội chính trong làng báo Việt Nam.

Có thể các bạn sẽ bảo tôi nói toàn những điều rác rưởi, “mày không nói thì có ai bảo mày ngu đâu”.

Nhưng tôi nghĩ mình vẫn nên liều “đổ dầu vào lửa” xem sao. Tôi muốn nói bởi vì đây là một quan sát từ lâu của tôi, tôi không nêu ra lúc này (sau vụ Đồng Tâm) thì cũng sẽ nêu lúc khác.

Ấy là chuyện về cái tâm lý “hội chứng Stockholm” trong mỗi người làm báo.

* * *

Vụ Đồng Tâm: Điệp khúc “thế lực thù địch” kích động!

Lan Hương, phóng viên RFA

Một con đường bị dân chặn bởi đất đá ở xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, Hà Nội. Ảnh chụp ngày 20 tháng 4 năm 2017. AFP photo

Trong suốt những ngày xảy ra xung đột đất đai tại Đồng Tâm, Mỹ Đức, Hà Nội, báo chí trong nước liên tục đăng tải những bài viết phản ảnh quan điểm của Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội cho rằng những thế lực thù địch, phản động đã kích động người dân Đồng Tâm khiến tình hình thêm phức tạp và tuyên truyền những thông tin sai lệch sự thật.

LM và hàng chục ngàn giáo dân trong Giáo hạt Văn Hạnh lên tiếng về thảm họa Formosa

Hàn Giang (VNTB)

Người dân Việt Nam nói chung và người giáo dân ở Giáo phận Vinh nói riêng vẫn kiên trì đấu tranh chống Công ty TNHH Gang Thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh, do công ty này xả thải gây ra thảm họa ô nhiễm môi trường biển vào hồi đầu tháng 04/2016, lần này là Giáo hạt Văn Hạnh đã ra một Bản Kiến Nghị gửi cho các cấp, ban ngành ở Hà Tĩnh cũng nói về việc thảm họa ô nhiễm môi trường biển và những vấn đề liên quan…

Nội dung Bản Kiến Nghị hy vọng được đáp ứng

Bản Kiến Nghị về việc thảm họa ô nhiễm môi trường biển và những vấn đề liên quan được Giáo hạt Văn Hạnh trực thuộc Giáo phận Vinh lập vào ngày 20 tháng 04 năm 2017, gửi UBND tỉnh Hà Tĩnh, Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Tĩnh, UBND huyện Lộc Hà, UBND xã Thạch Bằng và UBND xã Thạch Kim do Linh mục Quản hạt Văn Hạnh là Linh mục Micae Hoàng Xuân Hường ký tên làm đại diện. Một số Linh mục, tu sĩ và giáo dân đại diện Giáo hạt Văn Hạnh đồng ký tên như: Linh mục Phero Trần Phúc Chính, Linh mục J.B Lê Trọng Châu, Linh mục Giuse Nguyễn Công Bình, Linh mục Phero Hoàng Anh Ngợi…

Biến cố Đồng Tâm và quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ!

Nguyễn Đăng Quang

Sự kiện Đồng Tâm ở Mỹ Đức, thành phố Hà Nội (14-22/4/2017) phải được gọi đúng tên và bản chất của nó. Đó không phải là sự cố, mà là một biến cố xã hội! Vâng, nó là biến cố mang tên Đồng Tâm. Rồi đây biến cố này sẽ được ghi vào sử sách nước nhà như một bước ngoặt mang đến sự thay đổi về nội trị của Việt Nam trong nhiều lĩnh vực: từ thể chế kinh tế, mô hình xã hội, chính trị nội bộ đến luật pháp (chắc chắn Luật Đất đai sẽ phải thay đổi, sẽ phải áp dụng hình thức “đa sở hữu” đất đai trong đó có “sở hữu tư nhân” thay vì duy nhất một hình thức sở hữu là “sở hữu toàn dân” mù mờ và tai hại như hiện thời)! Đồng Tâm là biến cố nội trị của Việt Nam, song nó còn liên quan đến chính sách đối ngoại của Việt Nam nữa!

Báo chí và dư luận đã bàn luận khá đầy đủ về biến cố này. Năm năm trước (2012), chính quyền cảm thấy hãnh diện vì đã thắng được người dân khi sử dụng “phương thức bạo lực cực đoan” trong các biến cố xã hội, như vụ Đoàn Văn Vươn ở Tiên Lãng (Hải Phòng), vụ Ecopark ở Văn Giang (Hưng Yên) và ngay cả vụ Dương Nội (quận Hà Đông, Hà Nội). Nhưng mấy năm gần đây, tình thế đã thay đổi, không còn như xưa nữa! Trong biến cố Đồng Tâm, chính quyền không dám mạo hiểm với “phương thức vũ lực truyền thống” như trước, mà thay vào đấy là “phương thức hòa giải ôn hòa”! Tình hình chính trị nội bộ và bối cảnh xã hội hiện nay ở Việt Nam đang diễn biến khá nhanh và khó lường. Đây chính là yếu tố chủ yếu khiến chính quyền không dám sử dụng “phương thức bạo lực cực đoan” được nữa. Thay vào đó, chính quyền phải tính đến “phương thức hòa giải ôn hòa”! Đây là sự lựa chọn khôn ngoan. Phương thức WIN-WIN, tức các bên cùng thắng, là phương thức tối ưu lúc này, không thể khác! Trong bối cảnh tình hình trong nước và quốc tế khá phức tạp như hiên thời, tôi cho rằng, việc tháo ngòi nổ Đồng Tâm như vừa qua, ngoài yếu tố nội trị như đã phân tích, tôi thấy thấp thoáng có “yếu tố về Hoa Kỳ” khá đậm nét. Tôi nói “yếu tố về Hoa Kỳ” chứ không phải “yếu tố của Hoa Kỳ”. Nếu nói vậy thì chẳng nhẽ Hoa Kỳ lại can thiệp thô thiển vào công việc nội bộ của Việt Nam ư? Không, tôi không nghĩ như vậy. Nhưng tôi muốn nhấn mạnh, biến cố Đồng Tâm đã được tháo ngòi, song vấn đề quan trọng hơn là “Bản cam kết 3 điểm” của Chủ tịch Thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung phải được thực thi một cách nghiêm túc và phải thật thành tâm, có vậy mới góp sức làm cho quan hệ Việt Nam và Mỹ dịch chuyển suôn xẻ và đúng hướng trên lộ trình vừa mới được thiết lập. Nếu không, chắc chắn nó sẽ có tác dụng ngược và hoàn toàn bất lợi cho phía Việt Nam! Tại sao tôi lại nói vậy? Xin mời quý độc giả xem xét 2 động thái dưới đây:

Sự biến Mỹ Đức và ước mơ Đồng Tâm CHẤN HƯNG NƯỚC VIỆT

Lê Thăng Long

Nếu tôi là Chủ tịch thành phố Hà Nội, thì tôi sẽ kêu gọi nhân dân toàn thủ đô Hà Nội có những oan khuất gì tương tự Đồng Tâm, Mỹ Đức hãy gửi thẳng kiến nghị hoặc kêu cứu khẩn cấp đến Văn phòng Chủ tịch Ủy ban. Tôi sẽ chỉ đạo trực tiếp để giải quyết ngay bức xúc của người dân tương tự như giải quyết vụ Mỹ Đức, Đồng Tâm vừa qua. Tôi cam kết trong vòng 1 tháng đến 3 tháng nếu không giải quyết hết những oán thán, oan sai của nhân dân Hà Nội tôi sẽ từ chức ngay lập tức.

Phiếm luận

Bàn về Võ Kim Cự bị kỷ luật

Nguyễn Đình Cống

Ngồi buồn, nghe tin Võ Kim Cự... viết bài đăng lên Facebook. Nhớ tới các bạn, chép gửi để ai có thì giờ thì đọc cho vui và ngẫm nghĩ sự đời.

Thành Trung và Hữu Trí, hai ông bạn già của tôi, đều là đảng viên, đang trao đổi việc gì đó về Đảng. Tôi được 2 ông đồng ý cho ngồi tham dự mặc dầu các ông thừa biết tôi đã ra khỏi Đảng của các ông.

Ông Trung nói: Các ông biết rồi đấy, Võ Kim Cự, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh, vì vụ Formosa, bị Đảng thi hành kỷ luật, cách hết các chức vụ quan trọng trong Đảng mà ông đã giữ từ năm 2005 đến 2015. Thế mới thể hiện sự kiên quyết trong việc thực thi Nghị quyết 4 về xây dựng và củng cố Đảng. Sáng suốt, nghiêm minh, thật đáng hoan nghênh.

Ô Trí nói: Xin lỗi 2 ông, giữa chốn bạn già, sắp xuống lỗ, cho tôi nói thật. Sáng suốt, nghiêm minh, kiên quyết cái con khỉ. Vụ kỷ kuật vuốt đuôi Vũ Huy Hoàng, Bí thư Đảng Đoàn Bộ Công Thương, bị dư luận phê phán tới số, tưởng đã đã rút bài học để chừa, không ngờ chúng nó vẫn chưa sáng mắt ra được. Tự cổ chí kim, khắp nơi trên thế giới có lẽ chỉ mới có ở ta cái kiểu thi hành kỷ luật dạng vuốt đuôi như vậy. Tội của Cự rất nặng. Vừa tham, vừa ngu, độc quyền lợi dụng chức vụ để gây ra thảm họa vô tiền khoáng hậu. Nếu truy cứu trách nhiệm hình sự, lập tòa án nghiêm minh, xử đúng luật, có lẽ tòa sẽ kết tội tử hình Cự và tịch thu toàn bộ tài sản của 3 họ nhà ông ấy. Ừ thì kỷ luật Đảng chứ không phải tòa án hình sự, nhưng tội trạng như thế thì phải dùng kỷ luật nặng nhất là khai trừ chứ sao chỉ cách các chức trong quá khứ. Cách chức như thế chỉ như là phủi tí bụi dính trên áo mà thôi. Nhiều người cho là trò hề quá rẻ tiền.

Mấy suy nghĩ từ một buổi nghe thời sự

FB Đinh Văn Chinh

1. “Người dân đã thừa nhận không hiểu luật pháp, đã bắt giữ người trái pháp luật”. Đây là một luận điệu quen quen, đã được lặp đi lặp lại về vụ nóng Đồng Tâm gần nửa tháng qua. Mồm phát thanh viên nói ra thì còn bảo do được/bị biên soạn thế. Nhưng mồm quan chức dưới quyền Chủ tịch Nguyễn Đức Chung, ông Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong nói ra là chỉ nói một nửa sự thật. Ai khiến cho người dân Đồng Tâm nổi giận, bất chấp tội hình sự? Ấy là quan chức làm trái, định xúc họ đi lấy đất thổ cư thổ canh của họ cho Viettel nhưng lại nhân danh lấy đất cho quốc phòng. Ấy là các quan chức đã đánh đập cụ Kỉnh - một đảng viên 60 tuổi Đảng. Đó là cái “nhân” nở thành chảo lửa Đồng Tâm - đó cũng là giọt nước làm tràn ly của nhân dân nổi giận.

Vậy thì, nên nói lại:

“Người dân Đồng Tâm đã bức xúc trước hàng loạt hành xử trái pháp luật; hoặc làm vì mục đích lợi nhuận của một nhóm người nhưng lại nhân danh Nhà nước của cán bộ xã huyện khiến cơn nổi giận của dân trở nên quá đà, thậm chí bắt giữ người trái pháp luật”.

Ở Việt Nam, công lý là… ổn định chế độ?

Trúc Giang (VNTB)

Trả lời báo chí về văn bản cam kết không khởi tố hình sự người dân Đồng Tâm về chuyện “giữ người” của ông Chủ tịch Nguyễn Đức Chung, có vô hiệu hay không, vì ở đây thuộc thẩm quyền tư pháp, chứ không phải bên hành pháp, ông Nguyễn Sĩ Dũng - cựu Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc Hội, cho rằng ông Chung đủ thẩm quyền.

Ông cựu Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đã nói gì?

Nguyên văn lời của ông Nguyễn Sĩ Dũng: “Nhiều người băn khăn hiện nay là cam kết của anh Nguyễn Đức Chung không truy cứu trách nhiệm hình sự bà con Đồng Tâm. Một cam kết như vậy có căn cứ pháp luật không? Anh Chung có thẩm quyền để cam kết khác với các quy định của pháp luật không? Hay anh Chung bắt buộc phải làm như vậy để giải cứu con tin? Xin thưa, anh Nguyễn Đức Chung hoàn toàn có căn cứ để cam kết như vậy. Mà căn cứ của anh là quy định của văn bản có hiệu lực pháp lý cao nhất ở nước ta - Hiến pháp năm 2013.

Là người tham gia biên tập Hiến pháp năm 2013, tôi có điều kiện biết được những điểm sáng đổi mới quan trọng của Hiến pháp. Một trong những điểm sáng chói lọi nhất của Hiến pháp mới là quy định: “Tòa án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ công lý” (Khoản 3, Điều 102, Hiến pháp năm 2013).